Học lái xe nâng: chọn khoá phù hợp, học gì và cần chuẩn bị gì

Học lái xe nâng là học vận hành an toàn một trong hai loại thiết bị: xe nâng hàng (càng nâng pallet trong kho, nhà máy, cảng) hoặc xe nâng người (sàn nâng đưa công nhân lên cao). Mỗi loại là một nghề riêng với khoá học và chứng chỉ riêng, nên việc đầu tiên trước khi đăng ký là xác định công việc của bạn cần lái loại xe nào.

Tại Trường sơ cấp nghề EduPro, cả hai khoá đều học tập trung tại trụ sở chính Quận 12, TP.HCM, có lịch xếp xen ca cho người đang đi làm, kết thúc bằng kỳ kiểm tra lý thuyết và thực hành trên xe thật.

Học lái xe nâng là học những gì?

Một khoá học lái xe nâng gồm lý thuyết về cấu tạo, tải trọng và an toàn, phần thực hành trên xe thật, sau đó là kỳ kiểm tra kết thúc khoá để được cấp chứng chỉ sơ cấp nghề cho đúng loại xe đã học.

Phần lý thuyết không dài nhưng quyết định người lái có an toàn hay không, vì phần lớn tai nạn xe nâng đến từ việc chở hàng vượt tải ở độ cao lớn hoặc cua gấp khi càng đang nâng, chứ không phải do thiếu tay lái. Học viên được dạy đọc tem tải trọng dán trên xe, hiểu tâm tải và kiểm tra xe trước ca.

Nhiều người đã có bằng lái ô tô nghĩ rằng mình lái xe nâng được ngay. Bằng lái ô tô cho phép chạy xe trên đường, còn trong kho, khi đoàn kiểm tra an toàn lao động hỏi hồ sơ người vận hành xe nâng, thứ doanh nghiệp phải xuất trình là chứng chỉ nghề và thẻ an toàn của chính người đó, nên người có bằng ô tô vẫn phải học như mọi học viên khác. Xe nâng tay kéo bằng sức người cũng không cần học khoá này.

Cách phân biệt chi tiết từng loại theo nguồn năng lượng (điện, dầu, gas) và kiểu ngồi lái, đứng lái được trình bày trong bài phân loại xe nâng.

Xe nâng hàng hay xe nâng người: nên học khoá nào?

Chọn theo việc bạn sẽ làm. Người làm kho, nhà máy, cảng, siêu thị cần khoá xe nâng hàng; người làm bảo trì, thi công trên cao, lắp đặt bảng hiệu cần khoá xe nâng người.

Hai loại giấy này không thay thế cho nhau. Người mới học xe nâng hàng mà được giao lái xe nâng người (hoặc ngược lại) vẫn bị tính là chưa đủ điều kiện vận hành.

Trường hợp hay gặp ở phòng tuyển sinh là công nhân kho được giao thêm việc thay bóng đèn trần bằng xe nâng người. Người đó cần học thêm khoá thứ hai, và hồ sơ của khoá trước dùng lại được phần lớn giấy tờ.

Vì sao doanh nghiệp yêu cầu chứng chỉ khi giao lái xe nâng?

Xe nâng hàng và xe nâng người nằm trong danh mục máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động theo Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH. Người làm công việc vận hành các thiết bị này phải được huấn luyện an toàn và cấp thẻ an toàn theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP, còn doanh nghiệp thường yêu cầu thêm chứng chỉ nghề để chứng minh người lái đã được đào tạo bài bản.

Khi thanh tra lao động kiểm tra một kho có xe nâng, câu hỏi đầu tiên thường là hồ sơ người đang lái, và người chịu trách nhiệm nếu thiếu giấy tờ là doanh nghiệp. Vì vậy bộ phận nhân sự ở các khu công nghiệp hay đặt điều kiện "có chứng chỉ xe nâng" ngay trong tin tuyển dụng.

Có một trường hợp ít người để ý: xe nâng chạy ra đường công cộng, ví dụ đi từ kho này sang kho khác qua đường nội khu có xe cộ. Lúc đó xe nâng được tính là xe máy chuyên dùng tham gia giao thông, người điều khiển phải có giấy phép lái xe phù hợp hoặc chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ, cùng bằng hoặc chứng chỉ điều khiển xe máy chuyên dùng, theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024. Giấy tờ nghề và giấy tờ giao thông là hai loại khác nhau.

Danh sách đầy đủ các nghề thường được yêu cầu chứng chỉ có trong bài tổng hợp riêng.

Một khoá học lái xe nâng diễn ra thế nào?

Thời gian học tập trung của mỗi khoá khoảng 15-30 ngày tuỳ đối tượng: người chưa từng lái xe cơ giới cần nhiều buổi thực hành hơn người đã quen thao tác trong kho. Lộ trình học cụ thể của từng người được phòng tuyển sinh tư vấn khi đăng ký.

Buổi lý thuyết đầu tiên luôn bắt đầu từ chiếc xe thật đặt ngay cạnh lớp. Giáo viên chỉ từng bộ phận: khung nâng, xích nâng, xi lanh nghiêng, đối trọng phía sau. Học viên hiểu vì sao đối trọng nặng như vậy thì cũng hiểu luôn vì sao không được chở hàng vượt tải.

Phần thực hành chiếm phần lớn thời lượng. Với xe nâng hàng, học viên tập tiến lùi trong làn hẹp, lấy pallet đơn, pallet chồng, xếp hàng lên kệ ở nhiều độ cao. Buổi đầu, học viên hay hạ càng chưa đủ thấp nên mũi càng đụng vào pallet trước khi luồn vào được, lỗi này tập vài lượt là tự sửa. Với xe nâng người, trọng tâm là kiểm tra mặt bằng, đeo dây an toàn toàn thân đúng cách và thao tác nâng hạ sàn ổn định khi đang ở trên cao.

Người từng lái xe nâng không bài bản thường mang theo một thói quen khó bỏ: chạy với càng nâng cao ngang ngực. Giáo viên bắt sửa ngay từ buổi đầu.

Kỳ kiểm tra kết thúc khoá gồm bài trắc nghiệm lý thuyết và bài thực hành trên xe có giám khảo chấm. Nhiều học viên lái tốt nhưng bị trừ điểm vì quên bước kiểm tra phanh, còi hoặc mức dầu thủy lực trước khi nổ máy, nên các tuần cuối giáo viên cho tập lại bước này đến khi thành phản xạ. Học viên chưa đạt lần đầu chỉ đăng ký thi lại, không phải học lại cả khoá.

Thời gian học phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm và lịch làm việc của từng người, phần này có bài phân tích riêng.

>>> Tìm hiểu chi tiết: Học lái xe nâng có khó không, những phần học viên mới hay gặp khó và cách giáo viên hướng dẫn

Ai học được và cần chuẩn bị hồ sơ gì?

Không yêu cầu bằng cấp. Người học cần đủ 18 tuổi, đọc viết được tiếng Việt và có giấy khám sức khoẻ đạt, trong đó bác sĩ sẽ xem kỹ thị lực và khả năng phân biệt màu vì người lái phải nhìn đèn báo, vạch sơn và người đi bộ trong kho. Với khoá xe nâng người, người hay chóng mặt khi lên cao nên trao đổi trước với phòng tuyển sinh.

Hồ sơ đăng ký gồm:

• Bản photo căn cước còn hạn
• 4 ảnh 3x4
• Giấy khám sức khoẻ còn hạn, theo mẫu của Thông tư 32/2023/TT-BYT
• Đơn đăng ký học theo mẫu của trường

Mẹo nhỏ từ phòng tuyển sinh: ghi họ tên trong đơn đúng từng dấu như trên căn cước, vì chứng chỉ in theo hồ sơ và sửa sai tên sau khi cấp mất khá nhiều thời gian. Người vừa khám sức khoẻ định kỳ ở công ty có thể dùng lại giấy đó nếu còn hạn.

Học lái xe nâng ở đâu?

Lớp học và bãi thực hành của EduPro đặt tại trụ sở chính Quận 12, TP.HCM, thuận tiện cho người làm việc ở các khu công nghiệp phía bắc thành phố và vùng giáp ranh Bình Dương cũ. Học viên ở các tỉnh khác liên hệ phòng tuyển sinh để được xếp lớp tại cơ sở hợp tác phù hợp với nơi đang sống.

Người làm ca đêm thường hỏi có học được ban ngày sau ca không. Câu trả lời là có, lớp mở từ thứ 2 đến thứ 7 và lịch được sắp theo học viên, nhiều người chọn học lý thuyết vào ngày nghỉ rồi dồn thực hành vào tuần làm ca đêm.

Hướng dẫn đường đi và các nghề đang mở lớp tại TP.HCM có trong bài riêng về học xe nâng tại TP.HCM.

Doanh nghiệp cử công nhân đi học xe nâng

Doanh nghiệp đăng ký theo nhóm từ 5 học viên có chính sách ưu đãi, còn nhóm từ 15 học viên có thể mở lớp ngay tại nhà máy để công nhân học trên chính loại xe đang dùng. Học phí được thanh toán chia đợt theo thoả thuận, và người đã vận hành thực tế có thể học khoá rút gọn.

Phòng nhân sự thường cần xếp lịch học sao cho không trống người ở kho. Cách hay được chọn là chia công nhân thành hai nhóm học lệch tuần, nhóm này học thì nhóm kia đứng ca.

Những ai thường học lái xe nâng?

Phần lớn học viên các khoá xe nâng là công nhân kho đã làm phụ bốc xếp một thời gian, muốn chuyển sang lái xe để có việc ổn định hơn. Nhóm thứ hai là người chuyển nghề từ lao động phổ thông, chưa từng lái xe cơ giới, cần nhiều buổi thực hành hơn nhưng thường giữ đúng quy tắc an toàn ngay từ đầu vì không có thói quen cũ phải sửa.

Đây là chân dung tham khảo tổng hợp từ hồ sơ chung của học viên khoá Vận hành xe nâng. Thu nhập và cơ hội việc làm thay đổi theo doanh nghiệp, khu vực và kinh nghiệm.

Đăng ký tư vấn khoá xe nâng

Để được xếp lớp phù hợp, bạn nhắn qua Zalo EduPro họ tên, loại xe sẽ lái (xe nâng hàng hay xe nâng người), tỉnh đang sống và ca làm hiện tại. Nhân viên tuyển sinh sẽ gửi lại lịch lớp gần nhất, địa điểm học và danh sách giấy tờ cần mang theo.

Bài viết thuộc Trường sơ cấp nghề EduPro — truongsocapnghe.vn.